Pravilnici organske proizvodnje

PRAV= ILNIK O METODAMA ORGANSKE STOČARSKE PROIZVODNJE

Slu&= #382;beni list Savezne Republike Jugoslavije

Broj= 51 od 13. septembra 2002.

I OSNOVNE ODREDBE<= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>

Član 1

Ovim Pravi= lnikom propisuju se metode organske stočarske proizvodnje (u daljem tek= stu: organska proizvodnja) kojima se utvrđuju izbor, vrsta i rasa životinja, način uzgoja, ishrana i zdravstvena zaštita životinja kao i postupak sa životinjama koje su nabavljene sa dr= ugih farmi. =

Pod životinjama, u smislu ovog Pravilnika, podrazumevaju se konji, goveda, svinje, ovce, koze, živina, pčele, ribe i druge vodene životinjske vrste.

Član 2

Organska proizvodnja je sasta= vni deo delatnosti poljoprivrednih gazdinstava, preduzeća i zadruga = (u daljem tekstu: organska proizvodna jedinica), koji se bave organskom poljoprivredom.

Životinje i njihovi proizvodi moraju biti obeleženi u svim fazama organske proizvodn= je.

Član 3

U organskoj proizvodnji koris= te se vitalne vrste i rase životinja koje su adaptirane na lokalne uslove odgajivanja i otporne na bolesti. Vrste i rase životinja se odabiraju kako bi se izbegle specifične bolesti ili zdravstveni problemi karakteristični za vrste i rase koje se koriste u intenzivnoj poljoprivrednoj proizvodnji (stres sindrom kod svinja, bo= vino spongiformna encefalopatija - BSE sindrom, iznenadna smrt, spontani abortus, teško porađanje koje zahteva carski rez, itd).

Prednost pri izboru se daje domaćim rasama.

Sva srodna grla i potomstvo goveda koja su imala bovino spongiformnu encefalopatiju (u daljem tek= stu: BSE sindrom) moraju se ukloniti iz organske proizvodne jedinice.

Član 4

Uzgoj životinja u organs= koj proizvodnji zasniva se na fiziološkim i etološkim potrebama životinja.

Svi postupci u uzgoju životinja sprovode se radi dobrobiti životinja.

Nije dozvoljena forsirana ishrana, uzgoj i iskorišćavanje životinja.

Član 5

Broj životinja u organsk= oj proizvodnoj jedinici određen je proizvodnim uslovima i mogućnostima organske proizvodne jedinice za proizvodnju hrane potrebne za ishranu životinja.

Adekvatnom gustinom naseljeno= sti minimalizuje se zagađenje prirodne sredine.

Član 6

Ako se u proizvodnoj jedinici vrši uzgoj životinja u organskoj proizvodnji i životin= ja u konvencionalnoj proizvodnji, delovi proizvodne jedinice gde se vr#= 3;i uzgoj životinja u organskoj proizvodnji moraju biti jasno fizički i operativno odvojeni od delova proizvodne jedinice gde = se vrši uzgoj životinja u konvencionalnoj proizvodnji. =

Član 7

Uzgoj životinja u organs= koj proizvodnji se može obavljati samo u organskim proizvodnim jedinicama koje imaju sopstvene zemljišne parcele za proizvodnju hrane za životinje.

Član 8

Broj životinja po jedini= ci površine je ograničen proizvodnim uslovima i mogućnost= ima organske proizvodne jedinice za proizvodnju hrane potrebne za ishranu životinja radi usklađenog razvoja organske biljne i organske stočarske proizvodnje u organskoj proizvodnoj jedinici. <= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>

Član 9

Životinje moraju imati pristup pašnjaku, ispustu ili otvorenom prostoru (u daljem tekst= u: ispust).

Broj životinja na ispust= u je određen pristupačnom površinom kako bi se izbegla preterana ispaša i erozija, omogućilo pravilno korišćenje đubriva životinjskog porekla (u daljem tekstu: stajsko đubrivo) i izbegao negativan uticaj na prirodnu sredinu u vidu zagađenja zemljišta, površinskih i podzemnih voda.

Broj životinja koje po hektaru poljoprivredne površine proizvode 170 kg azota utvrđ= ;en je u Prilogu br. 1, koji je odštampan uz ovaj Pravi= lnik i čini njegov sastavni deo.

Između organskih proizvo= dnih jedinica može se uspostaviti saradnja kako bi se distribuirao višak stajskog đubriva. Limit od 170 kg azota iz stajskog dubriva po hektaru korišćene poljoprivredne površine godišnje će u tom slučaju biti izračunat na osnovu površina svih organskih proizvodnih jedinica uključenih u o= vaj oblik saradnje.

Član 10

Životinje koje nisu uzga= jane u organskoj proizvodnji mogu koristiti, u ograničenom vremenskom periodu ispuste u okviru organske proizvodne jedinice ukoliko takve životinje dolaze iz ekstenzivnih proizvodnih uslova ili ukoliko = je reč o vrstama životinja koje nisu obuhvaćene ovim Pravilnikom, pri čemu je dozvoljeno opterećenje brojem životinja najviše do nivoa odlaganja 170 kg azota godiš= ;nje po hektaru, kako je utvrđeno u Prilogu br. 1 i pod uslovom da životinje u organskoj proizvodnji nisu prisutne na ispustima u i= sto vreme.

U slučaju iz stava 1 ovog člana neophodna je saglasnost saveznog inspektora.

Član 11

Proizvodi stočarstva su organski proizvedeni ako su životinje uzgajane u skladu sa odred= bama ovog Pravilnika, u periodu od:

1. konji i goveda za tov (proizvodnju mesa) - 12 meseci, ili u svim drugim slučajevima poslednje tri četvrtine života;

2. ovce, koze i svinje - 6 mesec= i;

3. životinje za proizvodnju mleka - 6 meseci;

4. živina u tovu - 10 nedel= ja, pod uslovom da je živina uvedena u proizvodnju pre uzrasta od tri dana; <= /o:p>

5. živina za proizvodnju ja= ja - 6 nedelja. <= o:p>

Član12

Reprodukcija životinja u organskoj proizvodnji se obavlja putem prirodnog pripusta i= li veštačkog osemenjavanja.

Ostale metode veštač= ;ke, odnosno potpomognute reprodukcije nisu dozvoljene (embriotransfer, hormonalno izazivanje polnog žara, indukovani porođaj itd.)= .

Indukovani porođaj se, u izuzetnim slučajevima, može odobriti kod pojedinih životinja iz medicinskih razloga. Porođaj se u tom sluč= ;aju obavlja pod veterinarskom kontrolom.

Član 13

U organskoj proizvodnji nisu dozvoljene intervencije kao što su sečenje repova, k= ljun= a i zuba, debikiranje i obezrožavanje.

Neke od intervencija mogu biti dozvoljene od strane saveznog inspektora radi poboljšanja sigurnosti, zdravlja, dobrobiti ili higijene životinja. Interven= cije se izvode u optimalnom uzrastu od strane kvalifikovanog osoblja i u kasnijem uzrastu nisu dozvoljene.

Patnja životinja p= ri intervencijama mora biti svedena na minimum, tako da se mogu koristiti anestetici ako je to potrebno. Kastracija životinja je dozvoljen= a.

Član 14

Pri izgradnji objekata ne sme= ju se koristiti potencijalno toksični građevinski materijali, oprema i zaštita sredstava koja mogu narušiti zdravije životinja i ljudi, ko što su npr. azbest, siporeks, nitro b= oje i lakovi.

Izolacija, grejanje i ventila= cija objekta obezbeđuju strujanje vazduha, nivo prašine, temperaturu, relativnu vlažnost vazduha i koncentraciju gasova u granicama neškodljivim za životinje.

Član 15

Uzgoj životinja se vr= 53;i u prostranim objektima koji obezbeđuju dovoljno svežeg vazd= uha i prirodne svetlosti za određenu kategoriju životinja.

Nije dozvoljeno držanje životinja u uslovima koji mogu izazvati anemiju.

Član 16

Životinje u organskoj proizvodnji moraju da imaju dovoljno prostora za hranjenje, napajanje, ležanje (odmaranje) i kretanje. Pristup svežoj vodi i hrani mora biti slobodan.

Član 17

Životinje se ne smeju držati vezane. Savezni inspektor može u određenom vremenskom periodu dozvoliti vezivanje pojedinih životinja u slučaju pojave bolesti i radi poboljšanja sigurnosti i dobrobiti životinja.

Član 18

Životinje se ne smeju držati pojedinačno. Izuzetak su priplodnjaci, bolesne i povređene životinje, životinje pred i neposredno po porođaju, kao i životinja koja se odgaja na malom gazdinstv= u. Veličina grupe zavisi od uzrasta, pola, vrste i rase.

Član 19

Optimalna gustima naseljenost= i u objektu zavisi od vrste, rase, pola i uzrasta životinja. =

Optimalnom gustinom se životinji u objektu obezbeđuje dovoljno prostora za normalno stajanje, lako ležanje, okretanje i pravljenje svih prirodnih pokreta (npr. mahanje krilima, protezanje, itd.).

Minimalne površine za uz= goj po životinji kod različitih vrsta i kategorija životin= ja utvrđene su u Prilogu br. 2 koji je odštampan uz ovaj Pravi= lnik i čini njegov sastavni deo.

Član 20

Na ispustima se moraju obezbe= diti odgovarajući prostori za zaštitu od kiše, vetra, sunca= i ekstremnih temperatura.

Broj životinja na ispust= u je određen površinom i kvalitetom ispusta.

Član 21

Stalno držanje životinja u objektima u organskoj proizvodnji nije dozvoljeno. Životinje moraju imati stalan ili vremenski ograničen prist= up ispustu koji je najvećim delom pokriven vegetacijom.

Dužina boravka na ispust= u je određena vrstom životinja, godišnjim dobom, uzrastom i kondicijom. Životinje mogu da koriste ispust kada god to fiziološko sta= nje životinja i vremenski uslovi dopuštaju, osim u slučaju pojave bolesti, a po nalogu veterinarske službe.

U slučajevima kada životinje slobodno koriste ispuste tokom perioda ispaše, a sistem držanja tokom zime omogućava slobodu kretanja životinjama može se dozvoliti da životinje nemaju otvo= reni ispust tokom zimskih meseci.

Izuzetno od odredbe stava 1 o= vog člana dozvoljeno je da se završna faza tova goveda, svinja, ovaca i koza može obavljati u objektu pod uslovom da period koji životinje provode u objektu ne bude duži od petine njenog života, odnosno maksimalno tri meseca.

Član 22

Objekti za držanje životinja moraju imati glatke ali ne i klizave podove. Najmanje = 50% ukupne površine poda mora biti bez nagiba. Ovaj deo poda mora bi= ti izgrađen od čvrstog materijala (nije mrežaste ili rešetkaste konstrukcije).

U objektima mora postojati prostoran, čist i suv prostor za odmaranje životinja sa pod= om od čvrste konstrukcije. Pod je pokriven prostirkom od slame ili drugih prirodnih materijala proizvedenih u organskoj poljoprivrednoj proizvodnji.=

Član 23

Držanje teladi u individualnim boksovima nije dozvoljeno posle 7. dana uzrasta.

Član 24

Krmače se drže u gr= upama, osim u poslednjem stadijumu suprasnosti i tokom sisanja. Prasad se ne= sme uzgajati u kavezima.

Kod uzgoja svinja moraju postojati površine za kretanje u kojima svinja može da rije= .

Član 25

U organskoj proizvodnji živine nije dozvoljen uzgoj živine u kavezima. <= /span>

Živini se moraju obezbed= iti otvoreni ispusti tokom najmanje jedne trećine života. Ispus= ti moraju biti prekriveni vegetacijorn i moraju da imaju zaštitni d= eo. Na ispustu mora biti postavijen odgovarajući broj hranilica i pojilica do kojih živina ima lak pristup.

Ptice koje u svom uzgoju kori= ste vodene površine moraju imati pristup potoku, jezer<= /span>u ili nekoj drugoj vodenoj površni kad god to vremenski i higijens= ki uslovi dozvoljavaju.

Član 26

Objekti za uzgoj živine moraju zadovoljiti sledeće uslove:

1. najmanje jedna trećina površine poda je od čvrstog materijala, odnosno materijala = koji nije mrežaste (rešetkaste) konstrukcije i koji je pokriven prostirkom; =

2. u objektima za kokoši nosilje treba obezbediti dovoljno veliku podnu površinu koja je dostupna nosiljama i koja je pogodna za sakupljanje đubre= ta;

3. u objektima za kokoši nosilje moraju postojati sedala koja po veličini i br= oju odgovaraju kategoriji kokoši i veličini grupe kao što = je navedeno u Prilogu br. 2;

4. na objektu moraju postojati o= tvori za izlaz/ulaz koji su odgovarajuće veličine i kombinovane dužine od minimalno 4 m na 100 mI= 1; površine koji su na raspolaganju živini;

5. kapacitet objekta za uzgoj živine je maksimalno:

o = 4 800 piladi= ;

o = 3 000 kokoši nosilja;

o = 5 200 morki - biserki;

o = 4 000 ženskih ili 3 200 muških pataka i

o = 2 500 gusaka ili ćuraka;=

6. ukupna površina objekta = koji se koristi za tov piladi ne sme biti veća = od 1600 m˛;

7. u objektima za kokoši nosilje prirodno svetlo može biti dopunjeno veštačkim = kako bi se obezbedilo 16 sati svetlosnog dana.

Član 27

Objekti za = uzgoj živine se po završetku proizvodnog ciklusa u potpunosti pra= zne. Između dva proizvodna ciklusa vrši se pranje, čišćenje, dezinfekcija i odmaranje objekta i opreme. <= o:p>

Po završetku uzgoja ispu= sti i objekti moraju biti prazni najmanje dva meseca.

Izuzetno od stava 1 ovog člana predviđene mere ne primenjuju se na gazdinstvima kod kojih se uzgaja živina koja se ne drži u ispustima već= se slobodno kreće tokom dana po dvorištu.

Član 28

U organskoj proizvodnji ž= ;ivine period uzgoja pre klanja ne može biti kraći od:

1. 81 dan za pilad;

2. 150 dana za kopune;

3. 49 dana za patke;

4. 70 dana za ženke mošusne patke;

5. 84 dana za mužjake mošusne patke;

6. 92 dana za divlje plovke;

7. 94 dana za morke (biserke); <= /span>

8. 140 dana za ćurke i gusk= e za pečenje. Ako se koriste rase sporijeg porasta, minimalni uzrast = za klanje je 73. dan.

Član 29

U organskoj proizvodnji sve potrebe životinja u pogledu ishrane u različitim periodima razvoja moraju biti ispunjene.

Obrok je izbalansiran prema p= otrebama životinja radi obezbeđenja uravnoteženog rasta, razvoj= a i dobrog zdravlja životinja.

Hrana se priprema u formi koja dozvoljava životinjama da iskažu prirodne navike u ishrani i zadovolje svoje potrebe.

Sveža voda i hrana treba= da budu dostupne životinjama tokom celog dana.

Član 30

Životinje se hrane organ= ski proizvedenom hranom. Hrana za životinje se najvećim delom dobija sa sopstvene organske proizvodne jedinice.

Do 30% sastava obroka mogu &#= 269;initi hraniva koja se dobijaju iz proizvodnih jedinica u prelaznom periodu. Procenat nabavljene hrane može biti do 60% ukoliko se hrana naba= vlja iz organske proizvodne jedinice.

Član 31

Ishrana mladunčadi sisar= a se zasniva na majčinom mleku ili organski proizvedenom mleku sopstv= ene vrste. Period ishrane mlekom zavisi od životinjske vrste. Kod te= ladi i ždrebadi period ishrane mlekom iznosi tri meseca, kod jagnjadi= i jaradi 45 dana, a kod prasadi 40 dana.

U slučaju da nije moguća ishrana majčinim mlekom, a organski proizvedeno mleko sopstvene vrste nije dostupno, savezni inspektor može dozvoliti upotrebu mleka sa farmi koje se ne bave organskom proizvodnjom.

Nije dozvoljeno korišćenje zamena za mleko u ishrani.

Član 32

Uzgoj preživara se zasni= va na maksimalnom korišćenju ispaše, a u skladu sa dostup= nim pašnjačkim površinama u različitim periodima godi= ne.

Najmanje 60% suve materije dnevnog obroka se sastoji od krmnog bilja, sveže ili sušene kabaste hrane ili silaže.

Član 33

Organska proizvodna jedinica = može da nabavi najviše do 10% konvencionalnih hraniva za preživa= re, odnosno 20% hraniva za druge vrste životinja kada se ne može nabaviti hrana organskog porekla. Navedeni procenti se izračunav= aju na nivou godine kao procenat suve materije obroka.

Učešće konvenci= onalnih hraniva u dnevnom obroku ne sme da bude veće od 25% suve materije obroka.

Ako kao rezultat ekstremnih klimatskih uslova, elementarnih nepogoda ili štetnog uticaja čovekovog delovanja nije moguća proizvodnja zelene, odnosno kabaste hrane, savezni inspektor može dozvoliti u ograničen= om vremenskom periodu, i u određenoj oblasti, veće učešće konvencionalne hrane.

Član 34

Dnevni obrok tovne živine sadrži najmanje 65% žitarica.

Član 35

Krmno bilje, sveža ili sušena kabasta hrana ili silaža su deo dnevnog obroka za sv= inje i živinu.

Član 36

U pripremi i konzervi<= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>sanju obroka se mogu koristiti konzervansi kao što su bakterije, gljiv= ice i enzimi.

Pri spremanju silaže mogu se, kao konzervansi, koristiti mravlja, sirćetna, mlečna i propionska kiselina.

Član 37

Dozvoljena hraniva biljnog porekla u organskoj proizvodnji utvrđena su u Prilogu br. 3 koji= je odštampan uz ovaj Pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 38

U organskoj proizvodnji mogu = se koristiti hraniva animalnog porekla ako su u skladu sa količinsk= im ograničenjima koje propisuje ovaj Pravilnik ili su proizvedena i pripremljena u skladu sa propisima koji regulišu organsku proizvodnju i preradu, i to: sveže mleko, mleko u prahu, obrano mleko, obrano mleko u prahu, punomasno mleko, punomasno mleko u prahu, surutka, surutka u prahu, surutka u prahu sa malim sadržajem šećera, protein surutke u prahu (ekstrahovan fizičkom obradom), kazein u prahu i laktoza u prahu, riba, riblje ulje, autolizati, hidrolizati i proteolizati mekušaca ili ljuskara dobijeni dejstvom enzima u rastvorijivom ili nerastvorljivom obliku (daju se samo mladim životinjama), riblje brašno.

Član 39

U organskoj proizvodnji u ish= rani životinja se mogu koristiti sledeći mineralni elementi i elementi u tragovima, i to:

1. mineralni elementi:

o = natrijum:

a. nerafinisana morska so;

b. gruba kamena so;

c. natrijumsulfat;

d. natrijumkarbonat;

e. natrijumbikarbonat;

f. natrijumhlorid; =

o = kalcijum:

a. litotamnion;

b. ljuske morskih životinja= ;

c. kalcijumkarbonat;

d. kalcijumlaktat;

e. kalcijumglukonat;

o = fosfor:

a. dikalcijum-fosfat-precipitat = iz kosti; =

b. defluorizovan dikalcijumfosfa= t;

c. defluorizovan monokalcijumfos= fat; <= /span>

o = magnezijum:

a. bezvodni magnezijum; <= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>

b. magnezijumsulfat; v) magnezijumhlorid; g) magnezijumkarbonat;

o = sumpor:

a. natrijumsulfat;

2. elementi u tragovima (mikroelementi)

o = gvožđe:

a. fero(II)karbonat;

b. fero(III)sulfatmonohidrat; v) feri(III)oksid;

o = jod:

a. kalcijumjodat, bezvodni;

b. kalcijumjodat, heksahidratni;=

c. kalijumjodid;

o = kobalt:

a. kobalt(II)sulfatni-monohidrat odnosno heptahidrat;

b. osnovni kobalt-(II)karbonat, monohidrat; =

o = bakar

a. bakar(II)oksid;

b. osnovni bakar(II)karbonat, monohidrat; =

c. bakar(II)sulfat, pentahidrat;=

o = mangan:

a. mangan(II)karbonat;

b. manganoksid i manganseskvioks= id;

c. mangan(II)sulfat, mono odnosno tetrahidrat;

o = cink:

a. cinkkarbonat;

b. cinkoksid;

c. cinksulfat mono odnosno heptahidrat;

o = molibden:

a. amonijum-molibdat;

b. natrijum-molibdat;

o = selen:

a. natrijum-selenat;

b. natrijum-selenit.

Član 40

Vitamini, provitamini i hemij= ske supstance sličnog efekta koje se koriste u ishrani životinja moraju da potiču od prirodnih materija. Kod monogastričnih životinja se mogu koristiti sintetički vitamini koji su po = svom sastavu identični ili slični prirodnim. <= /p>

Član 41

U organskoj proizvodnji u ish= rani životinja mogu se koristiti enzimi, mikroorganizmi i aditivi utvrđeni u Prilogu br. 4 koji je odštampan uz ovaj Pravilni= k i čini njegov sastavni deo.

Član 42

Antibiotici, kokcidiostatici, medicinski preparati, stimulatori rasta ili bilo koje materije kojima= se stimuiiše rast ili proizvodnja ne mogu se koristiti u ishrani životinja.

U ishrani životinja ne s= meju biti sadržani, dodati hrani ili na bilo koji drugi način da= ti životinjama sledeći sintetički proizvodi:

1. stimulatori rasta;

2. sredstva za podsticanje apeti= ta;

3. veštačke boje;

4. urea;

5. mikroorganizmi;

6. čiste amino-kiseline.

Od prirodnih proizvoda nije dozvoljeno davanje:

1. klaničnih otpadaka; =

2. životinjskog izmeta ili drugog đubreta životinja.

Član 43

Najveća pažnja u zdravstvenoj zaštiti životinja se pridaje prevenciji. Životinje se uzgajaju tako da se postigne maksimalna otpornost životinja prema bolestima.

Prevencija bolesti u organskoj proizvodnji se zasniva na:

1. selekciji odgovarajućih = rasa ili linija životinja;

2. uzgajivačkim metodama ko= je su u skladu sa zahtevima i potrebama životinjske vrste, a koje t= reba da razviju otpornost prema bolestima i zaštitu od infekcija;

3. pravilnoj ishrani i korišćenju kvalitetne hrane uz redovnu ispašu čim= e se razvija prirodna imunološka zaštita životinje; =

4. sprovođenje vakcinaciono= g programa koji je utvrđen od strane nadležnih organa;

5. održavanju higijene, odn= osno redovnim pranjem, čišćenjem i dezinfekcijom objekata i opreme.

Član 44

Objekti, boksovi i oprema mor= aju biti adekvatno oprani, očišćeni i dezinfikovani kako b= i se sprečile infekcije i razmnožavanje prenosilaca infekcije. Odobrena sredstva za čišćenje i dezinfekciju objekata, instalacija, opreme i pribora u organskom stočarstvu su: =

1. kalijum i natrijum sapun;

2. voda i vodena para;

3. krečnjak;

4. kreč;

5. negašeni kreč;

6. natrijumhipohlorid (tečno belilo);

7. kaustična soda; <= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>

8. kamena soda;

9. hidrogenperoksid;

10. prirodni biljni ekstrakti;

11. limunska, parasirćetna, mravlja, mlečna, oksalna i sirćetna kiselina;

12. alkohol;

13. azotna kiselina (za opremu u mlekarstvu);

14. fosforna ki= selina (za opremu u mlekarstvu);

15. formaldehid;

16. sredstva za čišćenje i dezinfekciju za bradavice i opremu za mužu; <= o:p>

17. natrijumkarbonat.

Feces, urin, nepojedeni i pro= suti ostaci hrane odstranjuju se što češće kako bi se smanjila pojava neprijatnog mirisa, insekata i glodara.

Član 45

Savezni inspektor, na osnovu veterinarskih izveštaja, može odobriti primenu veterinarskih tretmana kad je određena bolest prisutna u regionu ili kad se očekuje da će biti problema u području u kome se nalazi organska proizvodna jedinic= a.

Član 46

Bolesne i povređene životinje moraju dobiti odgovarajući tretman. Kod goveda, konja, svinja, ovaca i koza je dozvoljen samo individualni tretman životinja, dok su kod živine dozvoljeni individualni i grup= ni tretmani.

Životinje su u toku tret= mana vidno obeležene. Velike životinje se pojedinačno obeležavaju, dok se živina može obeležavati pojedinačno ili grupno.

Član 47

Kad se koriste lekovi za upot= rebu u veterini vodi se evidencija koja sadrži sledeće podatke: naziv upotrebljenog leka (uključujući i podatak o aktivnim farmakološkim supstancama), dijagnoza, upotrebljene doze, odobre= nja nadležnih veterinara i inspektora, trajanje tretmana i period karence.

Savezni inspektor na osnovu evidencije iz stava 1 ovog člana daje saglasnost da su životinje ili životinjski proizvodi proizvedeni metodama organske proizvodnje pre nego što se životinje ili životinjski proizvodi stave u promet kao proizvodi organske poljoprivrede.

Član 48

U zdravstvenoj zaštiti životinja u organskoj proizvodnji fito-terapeutski (ekstrakti biljaka, esencije, itd.) i homeopatski proizvodi se koriste pod uslov= om da je efekat tretmana pozitivan kod životinja kojima je namenjen= .

Ukoliko se korišćen= je preparata iz stava 1 ovog člana pokaže kao neefikasno u lečenju povrede ili oboljenja, a odgovarajući tretman je od velike važnosti za zaustavljanje bolesti i patnje životinje, sintetičko-hemijski preparati i antibiotici se mogu koristiti uz odobrenje saveznog inspektora.

Član 49

Upotreba konvencionalnih leko= va za upotrebu u veterini dozvoljena je najviše u dva tretmana u to= ku jedne godine kod životinja koje se uzgajaju više godina.

Kod životinja kod kojih = je proizvodni vek do jedne godine dozvoljena je jedna terapija sa upotre= bom konvencionalnih lekova za upotrebu u veterini.

Izuzetno od st. 1 i 2 ovog člana dozvoljene su vakcinacije, tretmani protiv parazita i drugi obavezni postupci prevencije bolesti.

Član 50

Period zabrane korišćenja proizvoda dobijenih metodom organske proizvodnje posle upotrebe lekova je najmanje duplo duži nego kod konvencion= alne proizvodnje. U slučaju da karenca nije naznačena, period zabrane korišćenja ovih proizvoda posle upotrebe lekova izn= osi 48 sati.

Član 51

U prevenciji nije dopušt= ena primena sledećih lekova i sredstava za upotrebu u veterini: antibiotika, sulfonamida, analeptika, sedativa, hormona, kokcidiostat= ika, antihelmintika, akaricida (insekticida), biostimulatora, sintetskih roboransa, antioksidanasa, drugih različitih hemoterapeutika i hemijskih sredstava kao ni primena hloramfenikola, ivermektina, heksa= hlorcikloheksana i derivata za suzbijanje insekata, supstanci proizvedenih metodama genetskog inženjeringa (npr. bovines somatropin), sedativa i beta-blokatora.

Član 52

U organskoj proizvodnji nije dozvoljeno korišćenje hormona i sličnih supstanci za kontrolu reprodukcije (indukcija ili sinhronizacija estrusa). Hormoni= se mogu davati u slučajevima reproduktivnih poremećaja kod pojedinih životinja kao oblik terapeutskog sredstva. =

Član 53

Na osnovu saglasnosti saveznog inspektora životinje zatečene u proizvodnoj jedinici na početku prelaznog perioda, mogu se uključiti u organsku proizvodnju posle isteka prelaznog perioda proizvodne jedinice. =

Član 54

Kad se u organskoj proizvodnji stado ili jato formira po prvi put, a životinja uzgojenih u organskoj proizvodnji nema u dovoljnom broju, životinje uzgojene= u konvencionalnoj proizvodnji mogu biti uvedene u organsku proizvodnu jedinicu uz saglasnost saveznog inspektora pod sledećim uslovima= :

1. nosilje za proizvodnju jaja do 18. nedelje starosti;

2. pilad za tov mla= 73;a od = tri dana; <= /o:p>

3. telad i ždrebad odgajana= u skladu sa odredbama ovog Pravilnika od momenta odlučenja i nisu star= ija od šest meseci;

4. jagnjad i jarad odgajana u sk= ladu sa odredbama ovog Pravilnika od momenta odlučenja i nisu starija od 45 dana;

5. prasad odgajana u skladu sa odredbama ovog Pravilnika od momenta odlučenja i nisu teža od 25 kg;

6. bilo koja druga živina u uzrastu od dve nedelje.

U toku godine, može se uz saglasnost saveznog inspektora dozvoliti ponovno obnavljanje ili zasnivanje stada ili jata životinja uzgojenim u konvencionalnoj proizvodnji kada životinja uzgojenih u organskoj proizvodnji nema dovoljno u sledećim slučajevima:

1. visoka smrtnost životinja prouzrokovana zdravstvenim okolnostima ili prirodnim katastrofama;

2. kod nosilja za proizvodnju ja= ja ne starijih od 18 nedelja;

3. kod piladi za = tov ne starijih od tri dana;

4. prasadi od moment= a odlučenja, težine ispod 25 kg.

U toku godine može se, uz saglasnost saveznog inspektora, uneti u organsku proizvodnu jedinicu = do 10% omica i junica i 20% priplodnih nazimica, dviski i koza uzgojenih= u konvencionalnoj proizvodnji radi obnavljanja stada ili jata. Navedeni procenti se ne odnose na organske proizvodne jedinice sa manje od 10 konja ili goveda, odnosno manje od pet svinja, ovaca ili koza gde je obnavljanje ograničeno na jednu životinju godišnje.

Na osnovu saglasnosti saveznog inspektora procenti utvrđeni u stavu 3 ovog člana mogu biti uvećani do 40% kada se planira značajno povećanje broja grla na farmi, menja rasa ili uvodi novi tip animalne proizvodnje.

Muška grla za priplod mo= gu biti uvedena u organsku proizvodnu jedinicu pod uslovom da su životinje bile uzgajane i hranjene u skladu sa odredbama ovog Pravilnika i uz saglasnost saveznog inspektora.

Član 55

Goveda mogu biti uneta u orga= nsku proizvodnu jedinicu samo pod uslovom da u proteklih šest godina = nije bilo slučajeva BSE sindroma u proizvodnoj jedinici sa koje dolaze goveda.

Član56

Kad se životinje nabavlj= aju za organsku proizvodnu jedinicu iz konvencionalne proizvodnje, savezn= i inspektor može narediti posebne mere zdravstvene zaštite. =

II POSEBNE ODREDBE=

Organska proizvodnja u oblasti pčelarstva

Član 57

Prostor na kome se nalaze pčelinjaci i površina koju obilaze pčele odgovaraju uslovima organske proizvodnje i registruju se zajedno sa pčelinjakom. Savezni inspektor mora biti obavešten o rokovi= ma pomeranja košnica.

Saveznom inspektoru mora biti dostupna dokumentacija koja uključuje i adekvatne analize koje potvrđuju da površine koje koriste pčele odgovaraju uslovima organske proizvodnje.

Član 58

Mesta na kojima se nalaze košnice moraju da raspolažu dovoljnom količinom prirod= nog nektara, medonosnih kapi, izvora polena za pčele, kao i pristupom vodi.

Član 59

Košnice se postavljaju n= a parcelama na kojima je zasnovana organska proizvodnja ili divljim prirodnim površinama. U prečniku od 3 km od mesta košnice, izvori nektara i polena moraju se najvećim delom sastojati od organski proizvedenog bilja odnosno prirodne vegetacije.

Košnice moraju biti udal= jene najmanje 1000 m od polja ili drugih površina konvencionalne proizvodnje u kojima se koriste pesticidi sintetičkohemijskog porekla.

Košnice treba da su udal= jene najmanje 1000 m od nepoljoprivrednih izvora zagađenja kao š= to su naseljena mesta, auto-putevi, industrijske zone, đubrišt= a, otpadne vode itd.

Ispunjavanje uslova iz st. 1 = i 2 ovog člana nije obavezno u periodu kad nema vegetacije ili kada pčelinje zajednice miruju.

Član 60

Košnice se prave od prirodnih materijala koji ne mogu da dovedu do kontaminacije sredine i pčelarskih proizvoda.

Član 61

U organskoj proizvodnji se upotrebljava organski proizvedeni pčelinji vosak.

Vosak iz konvencionalne proizvodnje može se koristiti na početku i u toku prelaznog perioda.

Član 62

U organskoj proizvodnji nije dozvoljeno sečenje krila matici. Uništavanje pčela u saću kao način sakupljanja meda i drugih pčelinjih proizvoda nije dozvoljeno, kao ni odvajanje meda iz saća ako se u njemu nalazi leglo.

Korišćenje hemijskih metoda prilikom oduzimanja meda ili saća sa medom nije dozvoljen= o.

Operacija odstranjivanja dela košnice u kome se deponuju med i nektar unosi se u registar pčelinjaka. =

Za smirivanje pčela kori= sti se samo voda i sirće. Fizički tretmani, kao što su kuv= anje ili direktni plamen dozvoljeni su.

U dimilicama za pčele koriste se samo netretirana drva i prirodna goriva. Ulje, dizel goriv= o i ostali petrolejski proizvodi nisu dozvoljeni radi sprečavanja na= pada mrava.

Član 63

Košnice se na kraju proizvodne sezone ostavljaju sa dovoljnim rezervama meda i polena da pčele prežive zimu.

Veštačka ishrana pčela dozvoljena je u periodu od poslednje žetve meda do 15 dana pre početka sledeće sezone.

Veštačka ishrana se zasniva na organski proizvedenom medu. Usled klimatskih uslova koji m= ogu izazvati kristalizaciju meda dozvoljeno je korišćenje organ= ski proizvedenog šećernog sirupa i organske šećerne melase. Ostali proizvodi se ne mogu koristiti u veštačkoj ishrani pčela.

Član 64

Prevencija bolesti u organskoj proizvodnji zasniva se na selekciji rezistentnih rasa i sojeva i postupcima koji povećavaju otpomost prema bolestima kao što= su npr. redovna zamena matica, sistematska kontrola košnica i truto= va, redovna dezinfekcija materijala i opreme, razaranje kontaminiranih materijala i izvora kontaminacije, redovna zamena pčelinjeg vosk= a i obezbeđenje dovoljne rezerve polena i meda u košnicama.

Član 65

U zdravstvenoj zaštiti pčela u organskoj proizvodnji koriste se fitoterapeutski i homeopatski proizvodi.

Ako se korišćenje preparata iz stava 1 ovog člana pokaže kao neefikasno, dozvoljena je primena konvencionalnih lekova za upotrebu u veterini. =

Košnice pčela koje = se tretiraju konvencionalnim lekovima za upotrebu u veterini smešta= ju se u izolaciju tokom trajanja tretmana. Posle završenog tretmana= sav vosak se menja organski proizvedenim voskom. Tretirane košnice vraćaju se u proizvodnju posle isteka dvostrukog perioda karence= .

U preventivnim tretmanima nije dozvoljeno korišćenje konvencionalnih lekova za upotrebu u veterini.

Član 66

Za lečenje bolesti Varroa Jacobsoni koriste se mravlja, mlečna, sirćetna i oksalna kiselina, kao i biljni preparati poput mentola, timola, kam= fora i eukaliptusovog ulja.

Uništavanje trutova dozvoljeno je samo u slučaju suzbijanja bolesti Varroa Jacobsoni= .

Član 67

U tretmanu protiv bolesti pčela dozvoljeno je korišćenje mravlje, mlečne oksalne i sirćetne kiseline, sulfata, eteričnih ulja, sode i kaustične sode.

Član 68

Za čišćenje i dezinfekciju košnica dozvoljeno je korišćenje mravlje, mlečne oksalne i sirćetne kiseline, sulfata, eteričnih ulja, sode i kaustične sode.

Za čišćenje i dezinfekciju materijala, zgrada, posuđa i proizvoda koji se kori= ste u pčelarstvu dozvoljena je upotreba sledećih sredstava: kalijumovog i natrijumovog sapuna, vode i vodene pare, krečnjaka, kreča, natrijum-hipohlorida, natrijum- hidroksida, vodonik-peroksida, limunske, mravlje, sirćetne, mlečne i oksalne kiseline, alkohola, formaldehida i sode bikarbone.

Član 69

Pčelinjaci mogu biti formirani deljenjem ili nabavkom rojeva ili košnica iz organskih proizvodnih jedinica.

U toku godine radi obnavljanja pčelinjaka u organsku proizvodnu jedinicu može se uneti do = 10% matica i rojeva koji nisu proizvedeni u organskoj proizvodnji. Unešene matice i rojevi smeštaju se u košnice sa organ= skim saćem ili osnovama saća.

Uz dozvolu saveznog inspektora dozvoljeno je formiranje i obnova pčelinjaka rojevima iz konvencionalne proizvodnje u slučaju visoke smrtnosti pčela= ili ako nije moguće nabaviti košnice iz organske proizvodnje. Košnice unete iz konvencionalne proizvodnje smatraće se košnicama iz organske proizvodnje po isteku prelaznog perioda.

Organska proizvodnja riba i drugih vodenih životinjskih vrsta

Član 70

U organskoj proizvodnji sistem uzgoja se zasniva na održivosti, očuvanju vodenog ambijenta i okolnog ekosistema, što se postiže primenom odgajivačkih metoda koje podstiču i povećavaju biološke cikluse u proizvodnji uključivanjem mikroorganizam= a, biljki i životinja, upotrebom sastojaka hrane koji su biološ= ;kog porekla, korišćenjem širokog raspona metoda kontrole bolesti riba i drugih vodenih životinjskih vrsta, izbegavanjem upotrebe veštačkih đubriva i hemoterapijskih sredstava= i formiranjem polikulture gde god je to moguće.

Član 71

Triploidni i genetski modifikovani organizmi, kao i vrste i rase dobijene genetskim inženjeringom ne koriste se u organskoj proizvodnji.

Nije dozvoljeno koristiti ikr= u, mlađ, ribe i druge vodene životinjske vrste dobijene genets= kim inženjeringom.

U organskoj proizvodnji morske ribe u uzgajalištu može se uzgajati isključivo riba roditeljskog jata (F1 generacija).

Član 72

U organskoj proizvodnji riba i drugih vodenih životinjskih vrsta mesto na kome se nalazi organs= ka proizvodna jedinica ne sme da ugrožava održivost vodenog i kopnenog ekosistema.

Organska proizvodna jedinica nalazi se na dovoljnoj udaljenosti od izvora zagađenja. <= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>

Mesta na kojima se nalaze uzgajališta riba moraju odgovarati uslovima organske proizvodnje= .

Član 73

U moru i jezerima najmanja udaljenost između organskih i konvencionalnih proizvodnih jedini= ca je 25 m. Organska proizvodna jedinica nalazi se najmanje 10 m uzvodno= od konvencionalne proizvodne jedinice u rečnim tokovima. U ograđenim vodenim površinama moraju postojati fizičke barijere izmedu organskih i konvencionalnih proizvodnih jedinica.

U slučaju da proizvodna jedinica ima organsku i konvencionalnu proizvodnju, pored uslova navedenih u stavu 1 ovog člana neophodno je da su hrana i ostali faktori inputa jasno prostorno odvojeni i obeleženi. =

Član 74

Organske proizvodne jedinice nalaze se u regionima sa dobrim protokom vode tako da ne dolazi do značajnijeg nastajanja sedimentacije.

Zbog sedimentacije koja se u = toku uzgoja obrazuje na dnu ribnjaka, poželjno je da se svake godine, između jeseni i proleća, ribnjak isuši radi dezinfekci= je i povećane sigurnosti u uzgoju. Radi sprečavanja uticaja na prostore koji su povezani sa ribnjakom, potrebno je do početka korišćenja ribnjak ponovo napuniti vodom.

Član 75

U ribnjaku se mora očuva= ti struktura biotopa tako da najmanje 20% obalnog pojasa u širini od najmanje 1,5 m treba da ostane obraslo trskom.

U prirodnim vodotokovima prvenstveno se uzgaja autohtona flora i fauna.

Vodeno bilje koje ima št= etan uticaj na uzgoj odstranjuje se biološkim ili mehaničkim mer= ama. <= /span>

Nasipi ribnjaka kose se jedan= put godišnje.

Član 7= 6

Za đubrenje ribnjaka korist= e se organska = 73;ubriva (stajnjak, seno, trava). Za đubrenje ribnjaka može se koris= titi kalcijum karbonat.

Član 77

Pri određivanju prelaznog perioda iz konvencionalne u organsku proizvodnju riba i drugih vodenih životinjskih vrsta uzimaju se u obzir vrsta i njen životni ciklus, tehnologija uzgoja, ambijentalni faktori i način korišćenja mesta na kome se nalazi organska proizvodna jedinica.

Smatra se da su ribe i druge vodene životinjske vrste organski uzgojene kad ostvare 90% rasta telesne rnase u organskoj proizvodnji.

Prelazni period nije potreban= kod ulova ribe i drugih vodenih životinjskih vrsta u nezagađenim rečnim tokovima.

Član 78

Sadržaj kiseonika u vodi= za uzgoj ciprinidnih vrsta riba mora biti naj= manje 1 mg/l, a kod uzgoja salmonidnih vrsta riba najmanje 5 mg/1, a ph vrednost vo= de mora biti od 6 do 9.

Član 79

U organskoj proizvodnji gusti= na naseljenosti prilagođava se lokalnim mogućnostima, prirodnim potencijalima za uzgoj i veličini (težini) riba i drugih vodenih životinjskih vrsta.

Na hektaru ribnjaka najvi#= 3;e se može odgajati 500 do 600 dvogodišnjih šarana, odnos= no 2500 do 3000 jednogodišnjih šarana.

Član 80

Savezni inspektor može dozvoliti produženje svetlosnog dana veštačkim svetlom= kod pojedinih vrsta i u određenim geografskim područjima. Dnevni limit je 16 sati svetla na dan.

Član 81

Reprodukcija u organskoj proizvodnji zasniva se na korišćenju velikog broja priplodn= ih parova da bi se izbeglo ukrštanje u srodstvu, genetska oštećenja i gubitak genetske varijacije. =

Ribe se u organskoj proizvodn= ji prirodno mreste. Savezni inspektor može dozvoliti sisteme uzgoja= u kojima nema prirodnog mresta (izvođenje, riblja jaja i sl.). Ambijentalni faktori kod pojedinih vrsta prilikom izvodenja mogu se kontrolisati radi izbegavanja deformacija.

U organskoj proizvodnji ne koriste se sredstva za oplodnju koja sadrže ambijentalne toksine (teške metale).

Promena pola veštač= kim putem nije dozvoljena.

Član 82

U organskoj proizvodnji riba = dozvoljen je uzgoj i odlaganje ikre matičnih riba u grejanim mrestilištima kod toplovodnih riba. Poželjno je da se greja= nje u tom slučaju zasniva na sunčevoj energiji.

Član 83

U područjima sa nepovolj= nim klimatskim uslovima, kao i u godinama sa ekstremnim klimatskim uslovi= ma dopušteno je kontrolisano mrešćenje i razmnožavan= je, kao i veštačko hranjenje uz saglasnost saveznog inspektora.=

Član 84

Upotreba hormonskih preparata= u postupku mresta i radi ubrzanja porasta nije dozvoljena.

Član 85

U ishrani se koriste organski proizvedena hraniva i prirodni resursi koji se ne koriste u ljudskoj ishrani.

Hraniva moraju biti dobrog kvaliteta. Upotreba vlažne hrane nije dozvoljena zbog zagađ= enja ambijenta i povećane mogućnosti pojave infekcija.

U organskoj proizvodnji morsk= ih riba 70% sastava obroka je organskog porekla.

Član 86

Kad organski proizvedene komponente ili prirodni resursi nisu dostupni, savezni inspektor može odobriti korišćenje do 5% suve materije obroka dobijene iz konvencionalne proizvodnje.

Ako je organski proizvedena h= rana dostupna ali se ne može koristiti iz opravdanog razloga, savezni inspektor može da dozvoli korišćenje ekvivalentnih sastojaka neorganskog porekla u vremenski ograničenom periodu. <= /span>

U slučaju ekstremnih klimatskih uslova savezni inspektor može, u određenom vremenskom periodu, da dozvoli ishranu hranivima proizvedenim u konvencionalnoj proizvodnji.

Član 87

U ishrani se mogu koristiti kulture bakterija, enzimi, gljivice, sporedni proizvodi in= dustrije hrane (melasa) i proizvodi biljnog porekla.

Član 88

U organskoj proizvo= dnji riba u ishrani nije dozvoljena upotreba sirovih sastojaka hrane koja potiče od iste vrste kao ni hraniva koja se dobijaju organskom ekstrakcijom (npr. heksan), uree i fekalija kao aditiva.

Član 89

Organske proizvodne jedinice moraju da imaju kontejner ili drugo adekvatno rešenje za zadovoljavajuće deponovanje uginulih jedinki. Kapacitet kontejne= ra je prilagođen veličini organske proizvodne jedinice i rutin= skom planu čišćenja.

Član 90

Riba za nasad dobija se iz organskih proizvodnih jedinica.

U izuzetnim slučajevima,= uz dozvolu saveznog inspektora, moguće je uneti nasad mlađi iz konvencionalne proizvodnje, pod uslovom da riba na kraju uzgoja najmanje dve trećine života boravi u organskim proizvodnim jedinicama.

III ZAVRŠNA ODREDBA

Član 91

Ovaj Pravi= lnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu SRJ".

Prilog br. 1
BROJ ŽIVOTINjA KOJI PO HEKTARU POLjOPRI= VREDNE POVRŠINE PROIZVODI 170 KG AZOTA GODIŠNjE

Vrsta i kategorija životinja	Maksimalan broj životi= nja po ha (ekvivalent 170 kg N/ha/godini)
Konji stariji od 6 meseci <= /span>	2
Goveda <= /span>
Telad, 0-6 meseci (100 kg) =	12
Junad, 6-12 meseci (180 kg)=	7
Junad u tovu. 12-24 meseca = (400 kg) <= /o:p>	3,3
Goveda u tovu starija od 2 godine	2
Priplodne junice	25
Junice u tovu	2,5
Krave za proizvodnju mleka =	2
Izlučene mlečne k= rave	2
Ovce <= /span>
Ovce i koze	14
Jagnjad, do 6 meseci	140
Svinje <= /span>
Tov svinja (35-105 kg)	16
Mladunče u porastu (18= -35 kg) <= /o:p>	28
Odbijena prasad (7-18 kg) <= /span>	60
Odrasle svinje	14
Živina =
Nosilje	230
Pilići za tov <= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>	580
Ćurani (13,5 kg)	120
Ćurke (6,5 kg) =	260
Priplodne zečice	100

Prilog br. 2
MINIMALNE POVRŠINE ZA UZGOJ PO ŽIVOTINjI KOD RAZLIČITIH VRSTA I KATEGORIJA ŽIVOTINjA

Goveda, ovce i svinje =
Kategorija =	Unutrašnja površi= na objekta (površina dostupna životinja= ma) =	Spoljna površina (površina za kretanje, ne uključujući pašnjak)<= /span>
Minimalna telesna masa, kg<= /span> =	m²/grlu =	m²/grlu
Goveda i konji	Do 100 Do 200 Do 350 Preko 350	1,5 2,5 4,0 5 sa minimumom od 1 m²/100 kg	1,1 1,9 3,0 3,7 sa minimumom od 0,75 m²/100 kg
Mlečne krave		6	4,5
Bikovi		10	30
Ovce i koze		1 ,5 ovca/koza 0,35 jagnjadi/jaradi	2,5 2,5 sa 0,5 po jagnjetu/jaretu
Oprašene krmače sa prasadima do 40 dana		7,5 krmača	2,5
Tovne svinje	Do 50 Do 85 Do 110	0,8 1,1 1,3 <= /o:p>	0,6 0,8 1
Prasad	Starija od 40 dana do 30 kg=	0,6	0,4
Priplodne svinje		2,5 krmače 6,0 nerastova	1,9 8,0

Živina =
Kategorija =	Unutrašnja površi= na objekta (površina dostupna životinjama) =	Površina van objekta (m površine u rotaciji po grlu)
Broj ptica/m =	cm sedala/ ptici =	Gnezda <= /span>
Nosilje	6	18	7 nosilja po gnezdu ili kod zajedničkog gnezda 120 cm² po ptici =	4, pod uslovom da se ne premaši limit od 170 kg N/ha/god.
Tovni pilići (u fiksnim objektima)	10 sa maksimumom od 21 kg telesne mase po m2	20 (samo za morke)		4 brojlera i morke 4,5 patke 10 ćurki 15 gusaka Kod svih navedenih vrsta nije premašen limit od 170 kg N/ha/go= d.

Prilog br. 3
DOZVOLjENA HRANIVA BILjNOG POREKLA U ORGANSKOJ PROIZVODNjI

Žitarice, zrno, njihovi proizvodi i nusproizvodi <= /span>	ovas zrno (celo, lomljeno i mleveno stočno brašno), ljuske i mekinje
pirinač zrno (celo i lomljeno), mekinje i klice
proso zrno
ječam zrno (celo i lomljeno), mekinje, krmno bilje
sirak
pšenica zrno (celo i lomljeno), mekinje, gluten i klice
tritikal
kukuruz zrno (celo i lomlje= no), mekinje, klice i gluten
slad
suvi pivski trop
Seme i plodovi uljarica, njihovi proizvodi i nusproizvodi =	uljana repica seme (= lju= ske i mehanička obrada)
soja zrno (celo, lju= šteno, sačme i pogače)
suncokret (celo, sačme= i pogače)
pamuk (celo, sačme i pogače)
lan (celo, sačme i pogače)
sezam (celo i presovano sem= e)
stočna repa (celo i presovano seme)
seme bundeve, presovano
meso maslina (dobijena fizičkom ekstrakcijom)
Seme leguminoza, njihovi proizvodi i nusproizvodi <= /span>	naut seme
ervil seme
grahorica seme, termič= ki obrađena
grašak zrno (celo i mleveno), mekinje
bob zrno (celo i mleveno), mekinje
konjski bob zrno
grahorica zrno
lupina zrno
Gomolji, njihovi proizvodi i nusproizvodi	šećerna repa reza= nci
repa sušena
krompir
manioka koren
krompirova pulpa (nusproizv= od ekstrakcije krompirovog skroba)
krompirov skrob
proteini iz krompira=
tapioka
Ostalo seme i plodovi, njih= ovi proizvodi i nusproizvodi	rogač mahuna
limunova pulpa
komina jabuke
pulpa paradajza
pulpa grožda
Krmiva i kabasta stočna hrana	lucerka
lucerka brašno<= span style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial'>
detelina
detelina brašno=
ostale trave
brašno od trava=
seno
silaža
slama
korenje zelenih biljaka
Ostale biljke, njihovi proizvodi i nusproizvodi	melasa kao vezivno sredstvo= u kompleksnim brašnima
ekstrakti biljaka
proteinski ekstrakti biljaka (daju se samo mladim životinjama)
začini
lekovito bilje

Prilog br. 4
DOZVOLjENI ENZIMI, MIKROORGANIZMI I OSTALI ADITIVI U ISHRANI ŽIVOTIN= jA

Enzimi 3-fitaza<= span lang=3DSR style=3D'font-size:7.5pt;font-family:Arial;mso-ansi-langu= age: SR'> =	priprema 3-fitaze proizvede= ne od Aspergillus niger, koja ima minimalnu aktivnost fitaze od 5000 F= TU/g za knite i tečne dodatke
Mikroorganizmi - Bacillus cereus var. moyou - Bacillus lichteniformis - Bacillus subtilis <= /span>	Bacillus cereus var. moyou<= /span> koji sadrži minimalno 10¹⁰ CFU/g dodataka
mešavina Bacillus l= ichten= iformis/Bacillus subtilis koja sadrži 3,2x10⁹ CFU/g dodataka (1,6x10= ⁹ CFU/g od svake bakterije)
Vezivna sredstva, koagulant= i i antikoagulanti	koloidna silicijumska kisel= ina
silicijumski prah
sepiolit
bentonit
kaolinska glina
vermikulit
perlit
Pomoćna sredstva u pre= radi krmiva	- morska so, gruba kamena s= o, enzimi, kvasac. surutka, šećer, rezanci šećerne repe, brašno od žitarica, melasa, bakterije mlečne, sirćetne, mravlje i propionske bakterije - kada vremenski uslovi ne dozvole adekvatnu fermentaciju, inspekci= jska služba može odobriti upotrebu mlečne, mravlje, propionske i sirćetne kiseline u proizvodnji silaže.